Học từ vựng tiếng Anh theo gốc từ (Latin–Hy Lạp)
Người Việt học tiếng Trung nhanh nhờ Hán–Việt — vì nhiều chữ Hán đã nằm sẵn trong tiếng Việt. Tiếng Anh có một cơ chế rất giống: khoảng 60% từ vựng học thuật tiếng Anh đến từ gốc Latin và Hy Lạp. Học vài chục gốc từ, bạn đoán được nghĩa của cả họ từ thay vì học thuộc từng từ một.
Đây chính là "Hán–Việt của tiếng Anh". (Ý tưởng học theo gốc bắt nguồn từ đâu? Xem bài trụ: Học tiếng Trung qua Hán–Việt.)
Vì sao học theo gốc lại nhanh
Thử một gốc: spect / spec nghĩa là nhìn. Biết gốc này, bạn mở khóa ngay:
- inspect — nhìn vào → kiểm tra
- spectator — người nhìn → khán giả
- respect — nhìn lại (trọng) → tôn trọng
- perspective — cách nhìn xuyên suốt → góc nhìn
Một gốc → bốn, năm từ. Đó là lý do người biết gốc từ đọc học thuật nhanh hơn hẳn.
Bảng gốc từ thông dụng nhất
| Gốc | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| port | mang, chở | import, export, transport, portable |
| spect / spec | nhìn | inspect, spectator, respect |
| dict | nói | dictionary, predict, contradict |
| struct | xây, dựng | structure, construct, instruct |
| tele | xa | telephone, television, telescope |
| bio | sự sống | biology, biography, antibiotic |
| graph | viết, vẽ | photograph, autograph, graphic |
| geo | đất | geography, geology, geometry |
| aud | nghe | audio, audience, auditorium |
| vis / vid | thấy | vision, visible, video |
Cách học (giống hệt Hán–Việt)
- Neo bằng gốc. Gặp từ lạ, tách gốc ra: transport = trans (qua) + port (mang) → mang qua.
- Ghép để đoán. Biết tele (xa) + vis (thấy) → television = "nhìn từ xa".
- Ôn theo cụm gốc. Học port thì kéo theo cả import/export/transport — một gốc, cả chùm từ, y như 生 kéo theo học sinh, sinh viên, sản sinh.
Đừng quên phát âm
Đoán được nghĩa mới là một nửa. Nửa còn lại là nói đúng — trọng âm và âm cuối tiếng Anh rất khác tiếng Việt. Luyện bằng phương pháp shadowing (nghe và lặp lại tức thì) sẽ nhanh vào phản xạ; Shadola chấm điểm phát âm để bạn biết cần sửa ở đâu. (Chưa rõ shadowing là gì? Đọc Shadowing là gì.)
Câu hỏi thường gặp
Cần học bao nhiêu gốc từ? Khoảng 50–100 gốc phổ biến đã bao phủ phần lớn từ học thuật. Bắt đầu từ bảng trên.
Phương pháp này hợp trình độ nào? Hợp nhất khi bạn đã qua vỡ lòng và muốn tăng tốc vốn từ — đặc biệt để đọc học thuật và luyện IELTS.
Bắt đầu ngay
Chọn 5 gốc trong bảng, mỗi ngày mở khóa một họ từ, và đăng ký bản tin để nhận thêm mẹo học. Muốn nói chuẩn hơn, thử Shadola.